Zelfvertrouwen: ben jij nou zo dom of ben ik zo slim?


 

We kennen ze allemaal wel: je zit in een gesprek over een onderwerp waar je echt veel verstand van hebt en iemand die helemaal niet in jouw vakgebied zit, heeft vol zelfvertrouwen een uitgesproken mening die (weet jij) helemaal niet klopt.

Dat komt vaker voor: incompetente mensen (lees: mensen die weinig verstand hebben van een onderwerp) die juist door hun incompetentie het vermogen missen om te zien dat hun keuzes en conclusies soms verkeerd zijn. Dit verschijnsel (en het omgekeerde) is grondig onderzocht en heet het Kruger-Dunning effect, naar het onderzoek van deze twee psychologen.

Overschatten versus onderschatten

Incompetente mensen overschatten nogal eens hun eigen kunnen, en daardoor wanen ze zich bovengemiddeld competent. Mensen die wel bovengemiddeld competent zijn, hebben daarentegen de neiging hun eigen kunnen te onderschatten. Minder competente mensen slaan zodoende hun eigen capaciteiten hoger aan dan zij die veel competenter zijn.

Dat kan een verklaring zijn voor het gebrek aan intellectueel zelfvertrouwen waar sommige competente mensen mee kampen: zij gaan ervan uit dat anderen net zo capabel zijn als zijzelf.

Incompetente mensen vergissen zich dus doordat ze zichzelf te hoog inschatten, terwijl competente mensen zich vergissen doordat ze anderen te hoog inschatten.

Het verschijnsel is waargenomen door tal van filosofen, onder wie de Brit Bertrand Russell, die er het volgende over opmerkte: “In de wereld van vandaag lopen de domkoppen over van zelfverzekerdheid, terwijl de slimmeriken een en al twijfel zijn”.

Kruger en Dunning

Het verschijnsel werd onderzocht met een reeks experimenten onder leiding van de psychologen Justin Kruger en David Dunning, destijds verbonden aan de Cornell University. Zij publiceerden hun bevindingen in 1999 in het Journal of Personality and Social Psychology onder de titel Unskilled and unaware of it: How difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments 

De uitkomsten van een aantal eerdere studies wekten volgens Kruger en Dunning de indruk dat bij diverse competenties “onwetendheid -vaker dan kennis- tot zelfvertrouwen leidt”. Met betrekking tot een gegeven vaardigheid stelden zij als hypothese dat incompetente individuen:

  • de mate waarin zijzelf over die vaardigheid beschikken overschatten;
  • die vaardigheid niet in anderen herkennen;
  • geen besef hebben van de ernstige mate waarin zij tekortschieten;
  • na grondig te zijn getraind in die vaardigheid wel inzien dat ze vóór die training tekortschoten.

Kruger en Dunning hebben de bovenstaande hypothesen getest op eerstejaars studenten van de Cornell Universiteit.  Hieruit kwam naar voren dat de incompetente studenten hun eigen kunnen steeds te hoog inschaalden. Ondertussen hadden deelnemers die daadwerkelijk capaciteiten in huis hadden de neiging hun eigen kunnen te laag te waarderen.

Grosso modo dachten deelnemers die de taken als makkelijk beschouwden, dat deze taken ook voor anderen wel eenvoudig zouden zijn.

Kruger en Dunning wonnen in 2000 de Ig Nobelprijs voor psychologie met de uitkomst van hun onderzoek.

 

 

Volg OnzeCoach op Linkedin:
linkedin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *